En un mundo hiperinformado puede que estemos perdiendo la capacidad de asimilar todas las noticias y datos que nos llegan a diario, y puede que con ello pongamos el foco en aquellas que parecen más impactantes y pasemos por alto otras que escondan temas de mayor gravedad.
Una de las que han pasado casi como anecdóticas en medio de informativos centrados en casos reiterados de corrupción o en acontecimientos acontecidos hace más de cuarenta años, me ha vuelto a preocupar. Tiene que ver con las consecuencias de la creciente adicción de jóvenes y no tan jóvenes a la utilización creciente de pantallas digitales, especialmente en los teléfonos móviles.
No estamos hablando de una moda pasajera, hablamos de comportamientos adictivos, de ansiedad cuando nos falta el móvil, de pérdida de control. ¿A que les recuerda? Salvando las distancias, a los comportamientos de personas dependientes del consumo de determinadas sustancias.
Algunos estudios señalan que muchos adolescentes superan las 7 horas diarias de exposición a pantallas. Otros a que más de la mitad reconoce dependencia del móvil.
La noticia en cuestión citaba estudios seudocientíficos en los que se describen las alteraciones que se producen en los circuitos de recompensa de estas personas con un uso compulsivo de pantallas, presentando patrones que recuerdan a los de personas consumidores de diversos estupefacientes, lo que constata que determinados estímulos digitales activan los mismos mecanismos de otras adicciones.
Estos mismos estudios dicen que cuando el cerebro aprende a necesitar de una respuesta inmediata a un mensaje, a necesitar de un «like» al comentario o foto subida a la red, a necesitar recibir recompensas y atención, estamos hablando de algo mucho más serio que de un simple entretenimiento. Hablamos de impactos no sólo en el aspecto físico, sino cognitivo, como la pérdida de concentración, intolerancia a la espera o una enorme dependencia de recibir gratificación casi al instante, cuestiones que están llevando a muchos jóvenes a verse diagnosticados de comportamientos depresivos.
Son muchas las preguntas suscitadas por estas noticias, y una de las que yo me hago, es qué ocurrirá en nuestra sociedad cuando esta generación acceda a los puestos de responsabilidad en los centros de decisión públicos y privados. No vean en esto un intento por mi parte de descalificar a nadie por su edad, sólo pretendo reflexionar sobre el espacio que entre todos hemos creado y las consecuencias que conlleva.
En paralelo, también me ha inquietado otro fenómeno reciente, el del comportamiento de personas, generalmente adolescentes, que dicen identificarse con una identidad animal, los denominados therians, algo que lejos de ridiculizar debería hacernos pensar en las causas de su aparición, seguramente también vinculadas al mundo digital donde las identidades se construyen en entornos donde el límite entre lo imaginado y lo real es cada vez más difuso.
Y mientras tanto otra noticia completa mi nivel de inquietud; en Galicia hay más jabalíes que niños menores de 3 años, un contraste que no debería dejarnos indiferentes.
En definitiva, estamos contribuyendo a crear una sociedad con menos niños y más pantallas. Esos niños que pronto estarán llamados a sostener nuestras instituciones, nuestra sociedad. Deberíamos prestar más atención al tipo de entorno en el que están creciendo, porque el problema no es la tecnología, sino la dependencia.
Y una sociedad dependiente difícilmente puede ser plenamente libre.
Adicción dixital e futuro social
Nun mundo hiperinformado poida que esteamos a perder a capacidade de asimilar todas as noticias e datos que nos chegan a diario, e poida que con iso poñamos o foco naquelas que parecen máis impactantes e pasemos por alto outras que escondan temas de maior gravidade.
Unha das que pasaron case como anecdóticas no medio de informativos centrados en casos reiterados de corrupción ou en acontecementos acontecidos fai máis de corenta anos, volveume a preocupar. Ten que ver coas consecuencias da crecente adicción de mozas e non tan novas á utilización crecente de pantallas dixitais, especialmente nos teléfonos móbiles.
Non estamos a falar dunha moda pasaxeira, falamos de comportamentos aditivos, de ansiedade cando nos falta o móbil, de perda de control. A que lles lembra? Salvando as distancias, aos comportamentos de persoas dependentes do consumo de determinadas substancias.
Algúns estudos sinalan que moitos adolescentes superan as 7 horas diarias de exposición a pantallas. Outros a que máis da metade recoñece dependencia do móbil.
A noticia en cuestión citaba estudos seudocientíficos nos que se describen as alteracións que se producen nos circuítos de recompensa destas persoas cun uso compulsivo de pantallas, presentando patróns que lembran aos de persoas consumidores de diversos estupefacientes, o que constata que determinados estímulos dixitais activan os mesmos mecanismos doutras adiccións.
Estes mesmos estudos din que cando o cerebro aprende a necesitar dunha resposta inmediata a unha mensaxe, a necesitar dun «like» ao comentario ou foto subida á rede, a necesitar recibir recompensas e atención, estamos a falar de algo moito máis serio que dun simple entretemento. Falamos de impactos non só no aspecto físico, senón cognitivo, como a perda de concentración, intolerancia á espera ou unha enorme dependencia de recibir gratificación case ao instante, cuestións que están a levar a moitos mozos para verse diagnosticados de comportamentos depresivos.
Son moitas as preguntas suscitadas por estas noticias, e unha das que eu me fago, é que ocorrerá na nosa sociedade cando esta xeración acceda aos postos de responsabilidade nos centros de decisión públicos e privados. Non vexan nisto un intento pola miña banda de descualificar a ninguén pola súa idade, só pretendo reflexionar sobre o espazo que entre todos creamos e as consecuencias que conleva.
En paralelo, tamén me inquietou outro fenómeno recente, o do comportamento de persoas, xeralmente adolescentes, que din identificarse cunha identidade animal, os denominados therians, algo que lonxe de ridiculizar debería facernos pensar nas causas da súa aparición, seguramente tamén vinculadas ao mundo dixital onde as identidades constrúense en contornas onde o límite entre o imaxinado e o real é cada vez máis difuso.
E mentres tanto outra noticia completa o meu nivel de inquietude; en Galicia hai máis xabarís que nenos menores de 3 anos, un contraste que non debería deixarnos indiferentes.
En definitiva, estamos a contribuír a crear unha sociedade con menos nenos e máis pantallas. Eses nenos que pronto estarán chamados a soster as nosas institucións, a nosa sociedade. Deberiamos prestar máis atención ao tipo de contorna no que están a crecer, porque o problema non é a tecnoloxía, senón a dependencia.
E unha sociedade dependente dificilmente pode ser plenamente libre.