miércoles, 1 de abril de 2026

¿El lado correcto o el conveniente?

La apelación al “lado correcto de la historia” se ha convertido en una de las fórmulas retóricas más potentes, y también ambiguas, de la política actual. Cuando Pedro Sánchez recurre a ella de forma reiterada, no sólo está emitiendo un juicio moral, sino tratando de situarse en una posición de legitimidad incuestionable.

El problema es que esa expresión, en lugar de aclarar, muchas veces confunde porque convierte decisiones políticas discutibles en supuestas verdades históricas inevitables.

Porque la historia no tiene “lado” hasta que ha pasado un tiempo. Y quienes se arrogan hoy la facultad de interpretarla en tiempo real suelen hacerlo desde una lógica más cercana a la conveniencia que a la coherencia. Y en esto este presidente ha demostrado ser especialista.

Ahí es donde surge la diferencia clave: no es lo mismo situarse en el lado correcto que en el lado conveniente. El primero, el lado correcto, exige consistencia, incluso a costa del desgaste o la pérdida de poder. El segundo, el lado conveniente, se adapta a las circunstancias del momento, a los apoyos parlamentarios necesarios o a las estrategias electorales.

En política internacional, el Gobierno ha adoptado posturas críticas con Estados Unidos e Israel en conflictos como los relacionados con Irán o Palestina, buscando alinearse con una determinada sensibilidad europea o con sectores de su propia base política. Sin embargo, esa apelación a principios universales queda deslegitimada cuando, en el ámbito interno, se perciben decisiones que muchos ciudadanos interpretan como concesiones a intereses políticos inmediatos, a la necesidad de mantener el poder.

Así, en el caso de la política penitenciaria respecto a condenados de ETA, para una parte de la sociedad, y de forma especial para las víctimas, determinadas medidas se viven como una cesión que prioriza la estabilidad parlamentaria sobre la memoria, la justicia y la dignidad de quienes sufrieron el terrorismo. Aquí, el contraste entre el discurso moral elevado, el «No a la guerra», y la práctica política concreta resulta difícil de justificar.

Situarse en el lado correcto de la historia no es proclamarse en él, sino sostener una línea de actuación reconocible en contextos distintos, incluso cuando no resulta rentable personal o políticamente. Implica asumir costes, mantener compromisos y aceptar que la coherencia tiene un precio. De hecho, la verdadera prueba de esa posición no está en los discursos, sino en las decisiones que no generan aplauso inmediato o respaldo electoral.

Existe además otro riesgo: el de confundir el reconocimiento internacional o la aprobación de ciertos actores con una validación moral. Ser considerado “hombre de paz” por regímenes que no respetan derechos fundamentales, o que han sido responsables de la represión de sus propias poblaciones, debería invitar más a la cautela que al orgullo. Que te feliciten o coloquen pegatinas con tu rostro en algunos misiles son ejemplos de ello. La historia está llena de líderes elogiados en su momento por quienes menos autoridad moral tenían para hacerlo.

Porque la historia, cuando finalmente dicta su veredicto, no suele premiar a quienes supieron adaptarse mejor, sino a quienes fueron capaces de mantenerse fieles a unos principios, incluso cuando hacerlo les costó el poder.


O lado correcto ou o conveniente?

A apelación ao “lado correcto da historia” converteuse nunha das fórmulas retóricas máis potentes, e tamén ambiguas, da política actual. Cando Pedro Sánchez recorre a ela de forma reiterada, non só está a emitir un xuízo moral, senón tratando de situarse nunha posición de lexitimidade incuestionable.

O problema é que esa expresión, en lugar de aclarar, moitas veces confunde porque converte decisións políticas discutibles en supostas verdades históricas inevitables.

Porque a historia non ten “lado” ata que pasou un tempo. E quen se arroga hoxe a facultade de interpretala en tempo real adoitan facelo desde unha lóxica máis próxima á conveniencia que á coherencia. E nisto este presidente demostrou ser especialista.

Aí é onde xorde a diferenza crave: non é o mesmo situarse no lado correcto que no lado conveniente. O primeiro, o lado correcto, esixe consistencia, mesmo a costa do desgaste ou a perda de poder. O segundo, o lado conveniente, adáptase ás circunstancias do momento, aos apoios parlamentarios necesarios ou ás estratexias electorais.

En política internacional, o Goberno adoptou posturas críticas con Estados Unidos e Israel en conflitos como os relacionados con Irán ou Palestina, buscando aliñarse cunha determinada sensibilidade europea ou con sectores da súa propia base política. Con todo, esa apelación a principios universais queda deslexitimada cando, no ámbito interno, percíbense decisións que moitos cidadáns interpretan como concesións a intereses políticos inmediatos, á necesidade de manter o poder.

Así, no caso da política penal respecto a condenados de ETA, para unha parte da sociedade, e de forma especial para as vítimas, determinadas medidas vívense como unha cesión que prioriza a estabilidade parlamentaria sobre a memoria, a xustiza e a dignidade de quen sufriu o terrorismo. Aquí, o contraste entre o discurso moral elevado, o «Non á guerra», e a práctica política concreta resulta difícil de xustificar.

Situarse no lado correcto da historia non é proclamarse nel, senón soster unha liña de actuación recoñecible en contextos distintos, mesmo cando non resulta rendible persoal ou politicamente. Implica asumir custos, manter compromisos e aceptar que a coherencia ten un prezo. De feito, a verdadeira proba desa posición non está nos discursos, senón nas decisións que non xeran aplauso inmediato ou respaldo electoral.

Existe ademais outro risco: o de confundir o recoñecemento internacional ou a aprobación de certos actores cunha validación moral. Ser considerado “home de paz” por réximes que non respectan dereitos fundamentais, ou que foron responsables da represión das súas propias poboacións, debería invitar máis á cautela que ao orgullo. Que te feliciten ou coloquen adhesivos co teu rostro nalgúns mísiles son exemplos diso. A historia está chea de líderes eloxiados no seu momento por quen menos autoridade moral tiñan para facelo.

Porque a historia, cando finalmente dita o seu veredicto, non adoita premiar a quen soubo adaptarse mellor, senón a quen foi capaces de manterse fieis a uns principios, mesmo cando facelo custoulles o poder.

0 comentarios: