miércoles, 27 de mayo de 2026

El escaparate de la violencia

No sé lo que está pasando en el comportamiento humano porque en las últimas semanas hemos leído y escuchado demasiadas noticias relacionadas con agresiones y peleas entre jóvenes, o menores implicados en episodios de mucha violencia, riñas organizadas por medio de las redes sociales, grabadas con sus móviles y difundidas entre miles de seguidores. Son noticias que en medio de los grandes titulares dedicados a tramas de corrupción o las interminables guerras, ocupan poco espacio, pero dejan una sensación profunda, nos dan pistas claras del tiempo que vivimos.

Lo más recurrente y fácil es recurrir a ese viejo discurso de que «se han perdido los valores, la educación» o «esta juventud está perdida», pero me parecen diagnósticos simplistas y seguramente injustos. Lo digo porque este tipo de violencia entre adolescentes no aparece con la llegada de internet. Siempre han existido peleas, acosos y la necesidad de demostrar quién es el más fuerte. Pero lo que sí parece haber cambiado es el escenario en el que esta violencia se manifiesta y la rapidez con que se multiplica.

Hace unos años las peleas solían terminar cuando alguien separaba a los que se golpeaban, pero hoy suelen continuar en las pantallas de miles de móviles, dando la impresión de que esas grabaciones ya forman parte de estos tristes sucesos. Este tipo de violencia parece que ya no sólo busca imponerse, sino difundirse, circular en toda clase de aplicaciones y redes.

La culpabilidad no hay que buscarla en las redes sociales, no son las que han inventado los comportamientos agresivos, pero sí han propiciado un sistema de recompensa para determinados comportamientos, especialmente los más extremos. Podemos comprobar como el insulto, las humillaciones, los escándalos, obtienen inmediata atención, se comparten o llegan a convertirse en virales entre miles de seguidores. Y lo que también influye es esa especie de necesidad de existir públicamente. Hay algo nuevo y preocupante en todo esto, porque durante generaciones estos tipos de comportamientos violentos causaban rechazo social, eran calificados de vergonzosos, pero hoy, en la mayoría de las ocasiones lo que producen es audiencia.

Aunque ya lo he expuestos en más ocasiones desde estas mismas páginas, el problema es más amplio y tiene más repercusiones sociales de las que pensamos, porque los jóvenes de hoy se convertirán en profesores, empresarios, jueces, periodistas o gestores de lo público, en políticos, en pocos años. 

Para muchos este problema no es solo juvenil, sino que estamos viviendo una transformación rápida y callada de la convivencia. Valores como el respeto, la discreción o la aceptación de matices parecen perder protagonismo, cuando no existencia, frente a un entorno social que premia más la exhibición permanente y el impacto inmediato.

Si desde hace años la sociedad en su conjunto entendió que era necesario educar desde niños sobre los riesgos y peligros del tráfico, la seguridad vial y otro tipo de riesgos colectivos, baste comprobar las numerosas campañas publicitarias sobre ellos, me pregunto si no sería ya el momento de hacer algo similar sobre el mundo digital, introduciendo en centros de enseñanza programas, adaptados por edades, sobre violencia digital, cultura del insulto o manipulación emocional, en definitiva una nueva forma de educación cívica.

Las redes sociales se han convertido en algo más que un entretenimiento, son una parte imprescindible de la vida pública. Y toda vida pública necesita límites, aprendizaje y responsabilidad.

O escaparate da violencia

Non sei o que está a pasar no comportamento humano porque nas últimas semanas lemos e escoitamos demasiadas noticias relacionadas con agresións e pelexas entre mozas, ou menores implicados en episodios de moita violencia, rifas organizadas por medio das redes sociais, gravadas cos seus móbiles e difundidas entre miles de seguidores. Son noticias que no medio dos grandes titulares dedicados a tramas de corrupción ou as interminables guerras, ocupan pouco espazo, pero deixan unha sensación profunda, dannos pistas claras do tempo que vivimos.

O máis recorrente e doado é recorrer a ese vello discurso de que «se perderon os valores, a educación» ou «esta mocidade está perdida», pero parécenme diagnósticos simplistas e seguramente inxustos. Dígoo porque este tipo de violencia entre adolescentes non aparece coa chegada da internet. Sempre existiron pelexas, acosos e a necesidade de demostrar quen é o máis forte. Pero o que si parece cambiar é o escenario no que esta violencia maniféstase e a rapidez con que se multiplica.

Hai uns anos as pelexas adoitaban terminar cando alguén separaba aos que se golpeaban, pero hoxe adoitan continuar nas pantallas de miles de móbiles, dando a impresión de que esas gravacións xa forman parte destes tristes sucesos. Este tipo de violencia parece que xa non só busca impoñerse, senón difundirse, circular en toda clase de aplicacións e redes.

A culpabilidade non hai que buscala nas redes sociais, non son as que inventaron os comportamentos agresivos, pero si propiciaron un sistema de recompensa para determinados comportamentos, especialmente os máis extremos. Podemos comprobar como o insulto, as humillacións, os escándalos, obteñen inmediata atención, compártense ou chegan a converterse en virais entre miles de seguidores. E o que tamén inflúe é esa especie de necesidade de existir publicamente. Hai algo novo e preocupante en todo isto, porque durante xeracións estes tipos de comportamentos violentos causaban rexeitamento social, eran cualificados de vergoñosos, pero hoxe, na maioría das ocasións o que producen é audiencia.

Aínda que xa o hei expostos en máis ocasións desde estas mesmas páxinas, o problema é máis amplo e ten máis repercusións sociais das que pensamos, porque os mozos de hoxe converteranse en profesores, empresarios, xuíces, xornalistas ou xestores do público, en políticos, en poucos anos. 

Para moitos este problema non é só xuvenil, senón que estamos a vivir unha transformación rápida e calada da convivencia. Valores como o respecto, a discreción ou a aceptación de matices parecen perder protagonismo, cando non existencia, fronte a unha contorna social que premia máis a exhibición permanente e o impacto inmediato.

Se desde hai anos a sociedade no seu conxunto entendeu que era necesario educar desde nenos sobre os riscos e perigos do tráfico, a seguridade viaria e outro tipo de riscos colectivos, baste comprobar as numerosas campañas publicitarias sobre eles, pregúntome se non sería xa o momento de facer algo similar sobre o mundo dixital, introducindo en centros de ensino programas, adaptados por idades, sobre violencia dixital, cultura do insulto ou manipulación emocional, en definitiva unha nova forma de educación cívica.

As redes sociais convertéronse en algo máis que un entretemento, son unha parte imprescindible da vida pública. E toda vida pública necesita límites, aprendizaxe e responsabilidade.

0 comentarios: